طرح درس فیزیک (1)

       طرح درس اول دبیرستان

 

قسمت 4-4-: بازتاب نور
این مبحث را مانند کتاب درسی با چند سؤال ساده شروع کنید و با انجام آزمایش 4 کتاب، قوانین بازتاب را به دانش آموزان درس دهید. ( این آزمایش در کلاس های معمولی هم قابل اجراست و نیازی به آزمایشگاه ندارد، اما باعث می‌شود دانش آموزان 2 قانون بازتاب را به خوبی به یاد داشته باشند. اگر به هر دلیلی این آزمایش را انجام نمی دهید، آن را به صورت مشاهده به کلاس خود ببرید. یعنی با یک آینه، نقاله بزرگ و چراغ رویتر ( چراغی که پرتوهای موازی تولید می‌کند ) یا لیزر پوینتر روی میز خودتان آن را انجام دهید و نتایج را روی تخته بنویسید. کنار همین نتایج قوانین بازتاب را درس دهید.

قسمت 4-5: تصویر در آینه های تخت

مشاهده های ایستگاهی

1- آزمایش کنید 5 کتاب

2- آینه های متقاطع
وسایل لازم: 2 آینه تخت پایه دار.
شرح: آینه‌ها را به صورت متقاطع کنار هم قرار دهید و یک جسم کوچک را میان آنها قرار دهید. سر خود را میان دو آینه جابجا کنید. چند تصویر از جسم می‌بینید؟
زاویه دو آینه را تغییر دهید. در چه حالتی تعداد تصاویر بیشتر می‌شود؟

3- پنهان شدن در آینه
وسایل لازم: یک آینه تخت، دو دانش آموز
شرح: آیا می‌توانید حالتی پیدا کنید که در حالیکه دوست خود را در آینه می‌بینید، او شما را را در آینه نبیند؟ با آینه ای که در اختیار دارید امتحان کنید.

4- وارون جانبی
وسایل لازم: یک آینه تخت، چند سطر نوشته به صورت های زیر.
شرح: در چه حالتی می‌توانید نوشته های روی کاغذ را به راحتی در آینه بخوانید؟

5- میدان دید
وسایل لازم: آینه تخت پایه دار، کاغذ سفید
شرح: با کمک آینه ای که در دست دارید، چقدر از کلاس را در پشت سر خود می‌بینید؟ آینه را از صورت خود دور و به آن نزدیک کنید. آیا فضایی که در آینه می‌بینید تغییر می‌کند؟
حال آینه را نزدیک لبه میز بگذارید و کاغذ را جلوی آن قرار دهید. چشمتان را لبه میز، رو به روی آینه بگذارید. مقداری از کاغذ را که در آینه می‌بینید، مشخص کنید.
آیا می‌توانید توضیح دهید که چرا این قسمت‌ها را می‌بینید و بقیه جاها را نه؟

6- چشم زیر دریایی
وسایل لازم: پریسکوپ ( از قبل با کمک یک جعبه یا لوله بخاری و دو آینه تخت، یک پریسکوپ بسازید و به کلاس ببرید و به کلاس ببرید. )
شرح: با کمک این پریسکوپ چه نقاطی از کلاس را می‌توانید ببینید که بدون آن نمی توانستید؟

مشاهده‌ها و آزمایش های طرح شده کمک می‌کند تا دانش آموزان با مشخصات تصویر در آینه تخت آشنا شوند. همچنین چند کاربرد آینه های تخت را می‌بینید. اما لازم نیست رسم دقیق پرتوها و حل مسأله را در هر مورد از آن‌ها بخواهید.
ایستگاهی بودن مشاهدات به این معنی است که روی هر میز، وسایل یک ایستگاه آماده است، دانش آموزان در گروه های خود، در این ایستگاه های می‌چرخند و همه آزمایش‌ها را انجام می‌دهند.
حال که دانش آموزان به خوبی با آینه تخت و خصوصیات تصویر در آن آشنا شده اند، درس خود را مطابق کتاب پیش ببرید و با رسم تصویر در آینه مشخصات آن را بگویید.

قسمت4-6: آینه های کروی
برای شروع این بحث خوب است وسیله ای به نام " آینه جاویی " را تهیه کنید و با خود به کلاس ببرید. این وسیله به صورت متقابل، از شیء کوچکی که در آن نقطه 5 قرار می‌گیرد، تصویری حقیقی، در ناحیه A تشکیل می‌دهد. این تصویر کاملاً واضح و مشخص و سه بعدی است. آینه را به کلاس ببرید و تصویر آن را به دانش آموزان نشان دهید. چند دقیقه به آن‌ها فرصت دهید تا با این آینه جادویی سرگرم باشند، اما هیچ توضیحی در مورد چگونگی تشکیل تصویر به آنها ندهید.
می توانید چند قاشق صیقلی را به دانش آموزان بدهید تا تصویر خود را در پشت و روی قاشق ببینند. سپس درس را با تعریق آینه کروی شروع کنید.

قسمت4-7: کانون آینه مقعر
برای تعریف کانون آینه مقعر، یک آینه مقعر و کاغذ در دست بگیرید. آینه را رو به پنجره کلاس یا لامپ بگیرید و لبه کاغذ را در ناحیه کانونی آن جابه جا کنید تا لکه نورانی روی کاغذ تشکیل شود و سپس تعریف آن را بگویید.

قسمت4-8: رسم پرتوهای بازتاب...
حال پرتوهای راهنما را رسم کنید. خوب است این پرتوها را به طور جداگانه در کاغذهای رنگی رسم کنید و تا چند جلسه با خود به کلاس ببرید. آنها را کنار تخته کلاس نصب کنید تا دانش آموزان برای حل مسأله از آنها کمک بگیرند.
از برگه های تمرین هم می‌توانید برای تمرین رسم پرتو در کلاس استفاده کنید. اگر این برگه‌ها را از قبل آماده کنید و در کلاس به بچه‌ها دهید، مراحل رسم شکل بسیار سریع تر اتفاق می‌افتد.

قسمت 4-9: چگونگی تشکیل تصویر در آینه های مقعر:
آزمایش 7 کتاب را انجام دهید تا دانش آموزان حالت های مختلف تصویر حقیقی و مجازی را ببینند. صفحه تمرین را به دانش آموزان دهید و در هر حالت های چگونگی تشکیل تصویر را رسم کنید و توضیح دهید.
حال می‌توانید به عنوان تمرین، بار دیگر آینه جادویی را دانش آموزان دهید، به آنها بگویید که فاصله کانونی هر آینه d است و از آنها بخواهید چگونگی تشکیل تصویر نهایی را توضیح دهند.

قسمت4-10و ...
بقیه قسمت‌ها را طبق رویه آینه مقعر و مطابق کتاب پیش ببرید. از برگه های تمرین آینه محدب استفاده کنید.
اگر آینه‌ها ماشین در دست دارید، می‌توانید در کلاس میدان دید آن را با آینه تخت مقایسه کنید.

منبع : سایت تبیان